Kỹ thuật tạo hình, tạo cốt, đổ khuôn

Trong mỹ thuật và thiết kế ứng dụng, kỹ thuật tạo hình – tạo cốt – đổ khuôn là nền tảng giúp biến ý tưởng từ bản vẽ thành vật thể có hình khối thực tế. Các kỹ thuật này kết hợp giữa thẩm mỹ, hiểu vật liệu và kỹ năng thủ công, được ứng dụng rộng rãi từ nghệ thuật truyền thống đến sản xuất hiện đại.

Góp ý nội dung

Để xây dựng nội dung chất lượng và chính xác, góp ý từ chuyên môn của bạn giúp chúng mình xác thực lại tính chính xác của bài viết cho các bạn đọc.

Cảm ơn bạn đã góp ý nội dung.
Đội ngũ chuyên môn chúng mình sẽ xem xét và điều chỉnh nếu phù hợp.
Thông tin lỗi, vui lòng kiểm tra lại thông tin.
August 15, 2025

Vai trò của kỹ thuật tạo hình, tạo cốt, đổ khuôn trong thực tế

Kỹ thuật tạo hình và đổ khuôn không chỉ phục vụ cho nghệ thuật mà còn có giá trị thực tiễn cao trong nhiều lĩnh vực:

  • Hiện thực hóa ý tưởng thiết kế
    Từ mô hình concept đến sản phẩm thật, các kỹ thuật này giúp chuyển ý tưởng trừu tượng thành hình khối cụ thể, có thể cầm nắm và trưng bày.
  • Kiểm soát hình khối và tỷ lệ
    Việc tạo cốt giúp đảm bảo cấu trúc bên trong vững chắc, giữ đúng tỷ lệ và tránh biến dạng khi hoàn thiện.
  • Tăng khả năng sản xuất lặp lại
    Đổ khuôn cho phép sao chép nhiều bản giống nhau, rất quan trọng trong thiết kế sản phẩm, đồ thủ công mỹ nghệ và mô hình trưng bày.
  • Tiết kiệm thời gian và chi phí
    So với việc tạo từng sản phẩm thủ công hoàn toàn, khuôn giúp tối ưu quy trình và đảm bảo tính đồng đều.
  • Ứng dụng linh hoạt nhiều loại vật liệu
    Các kỹ thuật này có thể áp dụng với đất sét, thạch cao, silicone, composite, nhựa resin, xi măng mỹ thuật,…

Kỹ thuật tạo hình (Forming)

Tạo hình là bước đầu tiên trong quá trình hiện thực hóa tác phẩm.

  • Sử dụng tay, dao nặn, bay, khuôn thô để tạo hình khối cơ bản
  • Áp dụng cho đất sét, sáp, đất nặn, foam hoặc vật liệu mềm
  • Tập trung vào tỷ lệ, nhịp khối, cảm giác bề mặt

Tạo hình đòi hỏi người làm phải có tư duy không gian tốt và khả năng quan sát hình khối thực tế.

Kỹ thuật tạo cốt (Armature)

Tạo cốt là bước dựng khung bên trong để nâng đỡ hình khối bên ngoài.

  • Cốt thường làm từ kẽm, thép, gỗ hoặc khung composite
  • Giúp tác phẩm đứng vững, không sụp lún hay nứt vỡ
  • Đặc biệt quan trọng với tượng lớn, mô hình phức tạp

Tạo cốt đúng kỹ thuật giúp quá trình tạo hình phía ngoài diễn ra chính xác và bền vững hơn.

Kỹ thuật đổ khuôn (Molding & Casting)

Đổ khuôn là bước sao chép hình dạng từ mẫu gốc sang nhiều bản khác.

  • Tạo khuôn: sử dụng silicone, thạch cao hoặc cao su
  • Đổ vật liệu: resin, thạch cao, xi măng mỹ thuật, nhựa,…
  • Hoàn thiện: mài, sửa lỗi, xử lý bề mặt

Kỹ thuật này được dùng nhiều trong sản xuất mô hình, tượng trang trí, đạo cụ sân khấu và thiết kế sản phẩm.

Kỹ thuật tạo hình gốm sứ
Kỹ thuật tạo hình gốm
Kỹ thuật tạo hình bằng tay
Quy trình tạo cốt và làm sạch
Kỹ thuật đổ khuôn Slip Casting
Thành phẩm sau khi đổ khuôn
Kỹ thuật tạo hình, tạo cốt, đổ khuôn trong sản xuất gốm sứ chuyên nghiệp

Học kỹ thuật tạo hình, tạo cốt, đổ khuôn sẽ được học gì?

Kiến thức cơ sở

  • Hình họa và giải phẫu hình khối
  • Nguyên lý tỷ lệ và cấu trúc
  • Tính chất vật liệu tạo hình

Kỹ năng thực hành

  • Nặn tạo hình thủ công
  • Dựng cốt và gia cố kết cấu
  • Làm khuôn và đổ vật liệu

Kiến thức ứng dụng

  • Kết hợp thủ công và công nghệ (in 3D + đổ khuôn)
  • Xử lý bề mặt và hoàn thiện sản phẩm
Thuật Ngữ Kỹ Thuật Tạo Hình Gốm Sứ
Thuật Ngữ Kỹ Thuật Tạo Cốt & Đổ Khuôn Gốm Sứ
Nhóm 1: Kỹ thuật Tạo Cốt (Body & Core Forming)
Ceramic Body: Xương gốm hay cốt gốm, phần cốt vật chất chính cấu thành nên sản phẩm sau nung.
Wedging: Kỹ thuật nhào đất để loại bỏ bọt khí và làm đều độ ẩm, giúp cốt gốm không bị nổ khi nung.
Coiling: Kỹ thuật tạo cốt bằng các sợi đất cuộn tròn, chồng lên nhau để xây dựng hình khối.
Grogg: Đất chịu nhiệt đã nung nghiền nhỏ, pha vào đất nguyên liệu để tăng độ cứng vững cho cốt gốm lớn.
Nhóm 2: Kỹ thuật Khuôn (Mold Making)
Plaster Mold: Khuôn thạch cao, loại khuôn phổ biến nhất nhờ đặc tính hút nước từ hồ đất sét nhanh chóng.
Master Mold: Khuôn mẫu gốc, dùng để tạo ra các khuôn sản xuất (Working molds) hàng loạt.
Multipart Mold: Khuôn nhiều mảnh, dùng cho các sản phẩm có hình dáng phức tạp, có nhiều góc khuất (undercuts).
Release Agent: Chất chống dính, bôi lên mẫu vật để việc tách khuôn thạch cao trở nên dễ dàng.
Nhóm 3: Đổ khuôn & Đúc hồ (Slip Casting)
Deflocculant: Chất giải keo, pha vào hồ đất (slip) để giữ các hạt đất sét lơ lửng, giúp hồ lỏng và mịn hơn.
Solid Casting: Đúc đặc, kỹ thuật đổ hồ đầy khuôn để tạo ra sản phẩm không có ruột rỗng.
Drain Casting: Đúc rỗng, hồ đất được đổ vào khuôn, sau một thời gian tạo lớp vỏ mỏng thì phần hồ dư được đổ ngược ra ngoài.
Casting Skin: Độ dày của lớp đất bám vào thành khuôn thạch cao trong quá trình đúc.
Nhóm 4: Xử lý Hậu Đúc (Post-Casting Process)
Seam Line: Đường chỉ khuôn, vết lằn xuất hiện tại vị trí tiếp giáp giữa các mảnh khuôn trên sản phẩm.
Fettling: Công đoạn cắt tỉa và làm mịn các đường chỉ khuôn và đất thừa sau khi tách sản phẩm khỏi khuôn.
Sponging: Dùng miếng xốp ẩm để làm mịn bề mặt cốt gốm trước khi đưa vào lò nung.
Shrinkage: Độ co ngót, sự giảm kích thước của cốt gốm khi đất khô đi và sau khi nung.
Quy Trình Làm Gốm
Quy trình Tạo hình, Tạo cốt và Đổ khuôn Gốm
1. Quy trình Tạo cốt (Chuẩn bị đất)
Đây là bước chuẩn bị nguyên liệu quan trọng nhất. Đất sét được chọn lọc, loại bỏ tạp chất, sau đó được nhào trộn kỹ với nước để tạo độ dẻo và độ bền cơ học. Quá trình này đảm bảo "cốt" gốm không bị nứt vỡ hay biến dạng trong khi sấy và nung. Đất cốt phải đạt độ mịn và đồng nhất trước khi chuyển sang bước tiếp theo.
2. Quy trình Tạo hình (Thủ công)
Nghệ nhân sử dụng bàn xoay hoặc phương pháp nặn tay trực tiếp từ khối đất cốt đã chuẩn bị.
  • Vuốt tay: Đặt đất lên giữa bàn xoay, vừa xoay vừa dùng tay kéo và vuốt để tạo dáng tròn trịa (bình, bát, lọ).
  • Nặn tay: Dùng các dải đất (con chạch) chồng lên nhau hoặc nặn từ một khối đất nguyên để tạo ra các hình dáng không đối xứng hoặc phức tạp.
3. Quy trình Đổ khuôn (Sản xuất hàng loạt)
Sử dụng khuôn thạch cao để tạo ra sản phẩm có hình dáng đồng nhất.
  • Đất sét được pha thành dạng lỏng (hồ) rồi đổ vào khuôn.
  • Thạch cao hút nước từ hồ khiến một lớp đất bám chắc vào thành khuôn tạo thành vỏ sản phẩm.
  • Sau một thời gian nhất định, đổ phần hồ thừa ra ngoài, đợi lớp vỏ khô cứng lại rồi tách khuôn để lấy sản phẩm thô.

Ngành học có đào tạo môn này

Môn này hỗ trợ công việc tương lai nào?

No items found.

Nghệ sĩ điêu khắc

• Sáng tác tác phẩm điêu khắc, tượng, phù điêu từ nhiều chất liệu khác nhau, ứng dụng trong nghệ thuật, trưng bày và không gian công cộng.

Nhà thiết kế sản phẩm

• Thiết kế hình dáng, cấu trúc và chi tiết sản phẩm, từ đồ gia dụng đến sản phẩm thủ công – sáng tạo, phục vụ sản xuất hoặc trưng bày.

Model Maker / Prop Maker

• Tạo mô hình, đạo cụ cho phim ảnh, quảng cáo, sân khấu, triển lãm và game, yêu cầu kỹ năng tạo hình và xử lý vật liệu chính xác.

Nghệ sĩ hiệu ứng thực tế (Practical FX Artist)

• Thiết kế và chế tác hiệu ứng vật lý, mô hình, đạo cụ đặc biệt phục vụ điện ảnh, truyền hình và sự kiện.

Giảng viên mỹ thuật – tạo hình

• Giảng dạy các môn tạo hình, điêu khắc, kỹ thuật vật liệu và thủ công tại các trường, trung tâm đào tạo nghệ thuật.

Nghệ nhân thủ công mỹ nghệ

• Sáng tạo và sản xuất sản phẩm thủ công truyền thống hoặc đương đại, kết hợp kỹ thuật tạo hình với giá trị văn hóa bản địa.

Phần mềm sử dụng