I. Blocking là gì?

Blocking là một thuật ngữ then chốt trong quy trình sản xuất hoạt hình, đặc biệt là hoạt hình 3D, mô tả giai đoạn đầu tiên và quan trọng nhất trong việc tạo ra chuyển động (animation).

Có nguồn gốc từ Blocking trong sân khấu và điện ảnh (xác định vị trí diễn viên và máy quay), Blocking trong hoạt hình là quá trình:

Xác định các tư thế và vị trí chủ chốt (Key Poses) của nhân vật, đối tượng, và camera trong suốt một cảnh quay.

Nói cách khác, đây là giai đoạn phác thảo thô bằng 3D (hoặc 2D) để thiết lập bố cục không gian, thời gian và nhịp điệu kể chuyện, trước khi đi vào chi tiết chuyển động.

II. Blocking trong quy trình Animation diễn ra như thế nào?

Blocking thường là bước đầu tiên được thực hiện sau khi kịch bản phân cảnh (Storyboards) được duyệt và mô hình nhân vật đã sẵn sàng để rigging. Giai đoạn này là nền tảng, thiết lập lộ trình cho các bước tiếp theo, bao gồm:

1. Blocking

Trong giai đoạn này, Animator chỉ tập trung vào việc xác định các Key Poses của nhân vật và đối tượng. Họ đặt nhân vật ở các vị trí quan trọng nhất của hành động và cảm xúc, đồng thời sắp xếp thời gian (Timing) thô cho từng tư thế trên timeline. Các chuyển động giữa các tư thế này thường rất cứng nhắc và đột ngột (còn gọi là "Stepped" mode - chế độ bước), vì chức năng nội suy của phần mềm thường được tắt hoặc giữ ở mức tối thiểu. Mục tiêu là tạo ra bản nháp thô nhưng đầy đủ về bố cục, vị trí camera và nhịp độ kể chuyện.

2. Spline

Sau khi bản Blocking đã được Đạo diễn hoặc Giám sát hoạt hình phê duyệt, Animator chuyển sang chế độ "Spline" (hoặc "Smooth" mode). Lúc này, phần mềm sẽ tự động tính toán và tạo ra các khung hình trung gian để chuyển động giữa các Key Pose trở nên mượt mà. Tuy nhiên, chuyển động do máy tính tạo ra thường thiếu sức sống. Nhiệm vụ của Animator là tinh chỉnh các đường cong chuyển động (Motion Curves) để thêm trọng lượng, tốc độ, và sự sống động, đảm bảo mọi hành động tuân thủ các nguyên tắc hoạt hình cơ bản.

3. Hoàn thiện

Đây là giai đoạn cuối cùng, nơi sự khác biệt giữa chuyển động tốt và chuyển động tuyệt vời được tạo ra. Animator đi sâu vào các chi tiết nhỏ nhất. Họ áp dụng các nguyên tắc hoạt hình nâng cao như Overlap (chuyển động kế tiếp), Follow Through (chuyển động theo sau), và thêm các yếu tố phụ như chuyển động tóc, quần áo, ánh mắt, ngón tay. Giai đoạn Polishing yêu cầu sự kiên nhẫn và con mắt tinh tế để đảm bảo mọi chi tiết đều hoàn hảo, mang lại cảm xúc sâu sắc và sự chân thực tối đa cho cảnh quay.

III. Tầm quan trọng của Blocking

Blocking là nền tảng vững chắc cho toàn bộ cảnh quay, mang lại những lợi ích cốt lõi sau:

1. Storytelling

Blocking giúp người làm hoạt hình tập trung vào ý nghĩa của cảnh quay. Bằng cách đặt nhân vật vào các tư thế chủ chốt, họ có thể:

• Truyền tải cảm xúc: Một tư thế nghiêng người, rụt rè (Blocking) ngay lập tức truyền tải sự lo lắng, trong khi một tư thế đứng thẳng, hiên ngang lại thể hiện quyền lực.
• Tạo bố cục hình ảnh (Composition): Đảm bảo các nhân vật và đạo cụ được sắp xếp trong khung hình sao cho đẹp mắt, tập trung sự chú ý của khán giả vào nhân vật chính.

2. Tiết kiệm thời gian và chi phí

Đây là vai trò chiến lược nhất của Blocking. Bằng cách sử dụng các mô hình/vật thể thô sơ để dàn cảnh:

• Phát hiện và sửa lỗi sớm: Đạo diễn và Giám sát hoạt hình có thể xem bản nháp Blocking và yêu cầu thay đổi (vị trí nhân vật, góc camera, thời gian) ngay lập tức. Việc thay đổi ở giai đoạn này nhanh hơn gấp nhiều lần so với việc sửa đổi khi chuyển động đã được làm chi tiết và hoàn thiện (Polishing).
• Thiết lập Timing (Thời gian): Blocking cho phép Animator kéo thả các Keyframe trên timeline để định hình nhịp độ hành động (chậm, nhanh, đột ngột) trước khi làm chuyển động chi tiết.

3. Phân chia công việc rõ ràng

Blocking là "hợp đồng" giữa Animator và Đạo diễn. Một khi bản Blocking được duyệt, Animator có thể yên tâm đi sâu vào làm chuyển động mà không lo phải thay đổi cốt lõi của cảnh quay.

IV. Sự khác biệt giữa Blocking trong 2D và 3D Animation

Mặc dù có cùng mục đích, cách thực hiện Blocking có sự khác biệt nhỏ giữa hai loại hình:

• Trong 2D Animation: Blocking tương đương với việc vẽ các Keyframe (khung hình chốt) trên giấy hoặc phần mềm. Các Keyframe này xác định điểm đầu và điểm cuối của một hành động.

• Trong 3D Animation: Blocking là việc sử dụng các bộ điều khiển (Controllers) trên mô hình 3D để đặt nhân vật vào các Key Poses trên phần mềm. Ở giai đoạn này, chức năng nội suy (interpolation) thường được tắt để các tư thế chuyển đổi đột ngột, giúp Animator chỉ tập trung vào Poses.

Dù trong môi trường 2D truyền thống hay 3D hiện đại, Blocking chính là trái tim của diễn xuất hoạt hình, nơi ý tưởng được chuyển hóa thành hình dáng đầu tiên và nhân vật bắt đầu "sống". Một Blocking tốt sẽ là nền tảng cho một cảnh quay hoạt hình đầy sức thuyết phục và thu hút.